Ortaöğretime Geçiş Sistemi;  merkezî sistemle öğrenci alan ortaöğretim kurumlarına geçişte öğrencinin 6, 7 ve 8’incisınıflarda ders kesiminden sonra gireceği seviye belirleme sınav puanı, yıl sonu başarı puanı ile davranış puanlarının belirlenen oranda toplamı ile elde edilen sınıf puanlarının,  belirlenen oranda toplamından elde edilen ortaöğretime yerleştirme puanını esas alınarak merkezî yerleştirmenin yapılacağı yeni bir sistemdir.

Seviye Belirleme Sınavı (SBS)

Seviye belirleme sınavları (SBS); ilköğretimin 6, 7 ve 8’inci sınıflarında; görsel sanatlar, teknoloji ve tasarım, müzik, beden eğitimi, rehberlik/sosyal etkinlikler dersleri dışındaki zorunlu derslerin öğretim programlarından ders yılı sonunda yapılan merkezî sistem sınavlarıdır.

Bu sınavlar yarışma sınavı niteliğinde olmayıp öğrencinin derslerden elde ettiği kazanımlarının ne ölçüde kazanıldığının ölçülmesini amaçlamaktadır.

Yılsonu Başarı Puanı (YBP)

Öğrencinin derslerden aldığı yıl sonu puanları, o derslere ait haftalık ders saati ile çarpılarak ağırlıklı yıl sonu puanları hesaplanacak. Bu puanların toplamının, o derslere ait haftalık ders saati toplamına bölünmesiyle yıl sonu başarı puanı hesaplanacaktır.

Davranış Puanı ve Dönüştürülmesi

Davranış puanı; öğrencinin okul içindeki okul kültürüne uyum, öz bakım, kendini tanıma, iletişim ve sosyal etkileşim, ortak değerlere uyma, çözüm odaklı olma, sosyal faaliyetlere katılım, takım çalışması ve sorumluluk, verimli çalışma, çevre duyarlılığı ölçütlerinin notla değerlendirilmesi sonucunda elde edilen davranış notunun 100’lük puana çevrilmesiyle bulunan puandır.

İlköğretim 6, 7 ve 8’inci sınıflarda tüm dersler için, ders okutan öğretmenlerin her bir ölçüte vermiş oldukları notların aritmetik ortalaması alınarak öğrencinin o ölçüte ait dönem notu elde edilir. Her bir ölçütün iki döneme ait notlarının aritmetik ortalaması alınarak ölçütün yıl sonu davranış notu bulunur. Tüm ölçütlerin yıl sonu notlarının aritmetik ortalaması alınarak davranış notu hesaplanır. Davranış notu 20 ile çarpılarak davranış puanı elde edilir.

Öğrencinin geçerli bir nedenle ders veya derslerden davranış notları eksikse mevcut notları üzerinden davranış puanı hesaplanır.

Sınıf Puanı ve Ortaöğretime Yerleştirme Puanının Hesaplanması

Sınıf puanı; o yılın seviye belirleme sınavı puanının % 70’i, yıl sonu başarı puanın % 25’i ve davranış puanının % 5’i esas alınarak elde edilen puandır.  

Herhangi bir sebeple seviye belirleme sınavına katılmayan öğrencinin seviye belirleme sınavı puanı, o yıla ait en düşük seviye belirleme sınavı puanıdır.

Ortaöğretime yerleştirme puanı; 6’ncı sınıfın sınıf puanının (SP6) % 25’i, 7’ncı sınıfın sınıf puanının (SP7) % 35’i ve 8’inci sınıfın sınıf puanının (SP8) % 40’ı toplanarak elde edilen puandır.  

2007–2008 Öğretim Yılında ortaöğretime geçiş sistemine 6 ve 7’nci sınıflardan başlanır. Bu öğretim yılında 7’nci sınıfta öğrenim gören öğrenciler, 7’nci ve 8’inci sınıf puanlarından elde edilen ortaöğretime yerleştirme puanıyla yerleştirilir.

Bu öğrencilerin ortaöğretime yerleştirme puanları; 7’nci sınıf puanının %40’nın, 8’inci sınıf puanının % 60’nın toplamıyla bulunur.

 SBS Sınavının Değerlendirmesi

İlköğretim kurumlarının 6, 7 ve 8’inci sınıflarında Seviye Belirleme Sınavına katılacak olan öğrencilerin puanı, aşağıdaki işlem basamaklarına göre tek puan türünde hesaplanacaktır.

a)   Her öğrencinin cevap kâğıdı 2 (iki) adet optik okuyucu tarafından çift kontrol sistemiyle okutulacaktır.

b)   Seviye belirleme sınavı, yapılacak derslere ait testlerin her biri için doğru ve yanlış cevap sayıları belirlenecektir.

c)   Her test için yanlış cevap sayısının üçte biri, doğru cevap sayısından çıkarılarak geçerli cevaplara karşı gelen ham puanlar bulunacaktır. Şekilli sorulardan muaf olarak değerlendirmeye alınacak özürlü öğrencilerin ham puanları hesaplanırken önce her test için yanlış cevap sayısının üçte biri, doğru cevap sayısından çıkarılarak geçerli cevaplara karşı gelen geçici ham puanlar bulunur. Bulunan geçici ham puanlar, testlerdeki toplam soru sayılarına dönüştürülerek değerlendirmeye esas ham puanlar hesaplanır. Böylece her öğrenci için beş ayrı ham puan hesaplanmış olacaktır.

d)   Tüm öğrencilerin ham puanları toplanarak sınava giren öğrenci sayısına bölünüp her bir testin ortalaması bulunacaktır.

e)   Ham puanlar, test ortalamaları ile sınava giren öğrenci sayısı kullanılarak her testin standart sapması hesaplanacaktır.

f)   Öğrencilerin her bir teste ait standart puanı (SP); o teste ait ortalama ve standart sapma kullanılarak tüm öğrencilerin ham puanlarının ortalamasını 50’ye, standart sapmasını 10’a getiren bir dönüştürme işlemi sonunda elde edilir.

g)   Her test için hesaplanan standart puanlar, aşağıdaki tabloda verilen katsayılar ile çarpılarak her bir testin ağırlıklı standart puanları bulunacaktır.

h)   Testlerin ağırlıklı standart puanları toplanarak Toplam Ağırlıklı Standart Puan (TASP) bulunacaktır.

Ağırlıklı Standart Puan hesaplanırken kullanılacak ağırlık katsayıları tabloda verilmiştir. 

 Standart puan ve toplam ağırlıklı standart puan hesaplama formülü aşağıda verilmiştir.

Şekilli Sorulardan Muaf Olan Görme Özürlü Adayların Ham Puanı

HPXi Görme: Adayın Xi Testindeki Doğru Sayısı – (Adayın Xi Testindeki Yanlış Sayısı/3)

HPXi= (HPXi Görme Özürlü Adayın Xi Testindeki Sorumlu Olduğu Soru Sayısı) x Xi Testindeki Toplam Soru Sayısı

Diğer Adayların Ham Puanı

HPXi = Adayın Xi Testindeki Doğru Sayısı - (Adayın Xi Testindeki Yanlış Sayısı / 3)

Xi: Türkçe, Matematik, Sosyal Bil., Fen Bil. veya Yab. Dil testlerinden herhangi birini ifade eder.

HPXi: Adayın Xi Testi Ham Puanı

SPXi = ((HPxi – ORT) / SSXi )x 10 + 50

SPXi : Xi Testi Standart Puanı

ORTXi : Xi Testinin Ham Puan Ortalaması

SS Xi : Xi Testinin Standart Sapması

ASPXi = AKXi . SPXi

ASP Xi : Xi Testi Ağırlıklı Standart Puanı

AK Xi : Xi Testi Ağırlık Katsayı

TASP = ASP Türkçe + ASP Mat + ASP Fen + ASP Sosyal + ASP Yab. Dil

TASP : Toplam Ağırlıklı Standart Puan

ASP Türkçe : Türkçe Testi Ağırlıklı Standart Puanı

ASP Mat : Matematik Testi Ağırlıklı Standart Puanı

ASP Fen : Fen Bilgisi Testi Ağırlıklı Standart Puanı

ASP Sosyal: Sosyal Bilimler Testi Ağırlıklı Standart Puanı

ASP Yab. Dil: Yabancı Dil Testi Ağırlıklı Standart Puanı

i)   Hesaplanan Toplam Ağırlıklı Standart Puan, kendi içinde en küçüğü 100 ve en büyüğü 500 olan bir puan dağılımına dönüştürülecektir.

Bu puanların bulunmasında aşağıdaki formül uygulanacaktır.

SBS = (100+ ((400 x (TASP-En Küçük TASP)) / (En Büyük TASP-En Küçük TASP))

TASP : Toplam Ağırlıklı Standart Puan

En Küçük TASP : Hiçbir testi ikili ya da toplu kopya nedeniyle iptal edilmeyen adaylar içindeki en küçük TASP

En Büyük TASP: Tüm Adaylar İçindeki En Büyük TASP

j)   Formülde kullanılan En Küçük TASP, kopya taraması sonucu hiçbir testi ikili ya da toplu kopya nedeniyle iptal edilmeyen öğrenciler içindeki En Küçük TASP’ tır.

k)   Kopya taraması sonucu bazı testleri iptal edilen ve TASP, En Küçük TASP altında olan öğrencilerin, SBS’leri 100 puan olarak kabul edilecektir.

 Ortaöğretime Kurumlarına Yerleştirme İşlemleri   

Fen Liseleri,  Anadolu Liseleri, Sosyal Bilimler Liseleri, Anadolu Teknik Liseleri, Anadolu Meslek Liseleri, Anadolu Öğretmen Liseleri, Anadolu İmam-Hatip Liseleri, Anadolu Sağlık Meslek Liseleri, Sağlık Meslek Liseleri, Adalet Meslek Liseleri, Anadolu Tarım ve Tarım Meslek Liseleri, Anadolu Tapu ve Kadastro Meslek Lisesi ve Anadolu Meteoroloji Meslek Lisesine yerleştirme işlemi, ortaöğretime yerleştirme puanına göre yapılacaktır.

Yerleştirme işlemi, ortaöğretim yerleştirme puanına göre yapılır. Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından tercih başvuruları alınmak suretiyle puan üstünlüğü esasına dayalı olarak önceden belirlenmiş kontenjanlara göre yerleştirme yapılır. Ortaöğretim yerleştirme puanlarının eşit olması halinde 8’inci sınıf seviye belirleme sınavı (SBS) puanı, eşitliğin devamı hâlinde, 7’nci sınıf seviye belirleme sınavı (SBS) puanı, yine eşitliğin olması halinde 6’ncı sınıf seviye belirleme sınavı (SBS) puanı yüksek olan öğrenciye öncelik verilir. Bunlarında eşit olması halinde tercih önceliği dikkate alınır.

Bakanlık her yıl ortaöğretime geçiş sistemiyle yerleştirme yapılacak olan okulların kontenjanlarını tespit ederek http://oges.meb.gov.tr adresinden ilan edecektir. Öğrenciler bu kontenjanlara göre tercih yapacaktır.

SBS’de Özürlü Öğrencilere Tanınan Haklar

Özürlü öğrencilerin sınav uygulaması sırasında özür durumlarına uygun ve aşağıda belirtilen şekilde hizmet alabilmeleri için e- okul sistemine kayıt olurken özür durumlarıyla ilgili bilgilerin işlenmesi için “özürlü sağlık kurulu raporu”, ”özürlü için kimlik kartı” veya “özürlülük bilgisinin işlendiği nüfus cüzdanı”ndan birini okul müdürlüklerine beyan etmeleri zorunludur.

Belirtilen belgelerin dışında herhangi bir rapor veya belge kabul edilmeyecektir. Üzerinde tahribat silinti ve kazıntı olan raporlar geçersiz sayılacaktır.

Özürlü öğrencilerin beyan ettiği rapor ya da belgenin bir nüshası okul müdürlüğünde saklanacak, bir nüshası da Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Ölçme Değerlendirme ve Açık Öğretim Kurumları Daire Başkanlığı- 06500 Teknikokullar/ ANKARA adresine başvuru bilgilerinin yer aldığı bilgisayar çıktısının fotokopisiyle birlikte 23 Mayıs 2008 tarihine kadar APS veya dengi hızlı posta hizmeti ile gönderilecektir. 

Rapor ya da belgenin gönderilmesinden; öğrenci özel eğitim kurumlarında öğrenim görüyor ise okul müdürlükleri, diğer ilköğretim kurumlarında öğrenim görüyor ise veli sorumlu olacaktır. Aksi durumda öğrencilerin özür durumlarına göre hizmet verilmesi mümkün olamayacaktır.

Başvuru işlemleri bittikten ve beyan ettiği belgeler uzmanlar tarafından incelendikten sonra, öğrenci özür durumuna göre düzenlenmiş salonlarda sınava alınacaktır.

Özürlü öğrenciler, sürekli kullandıkları araç–gereç ve cihazları kendilerinin getirmesi kaydıyla sınavda kullanabilecektir. Özürlü öğrenciler mümkün olduğunca sınav binalarının giriş katlarındaki salonlara yerleştirilecek, görevli öğretmenler önceden bilgilendirilecektir.

Görme özürlü öğrenciler için şekilli sorular diğer öğrencilere sorulan sorularla aynı kazanım ve soru yapısına uygun olarak hazırlanacaktır. Bu şekilde hazırlanamayan sorulardan öğrenci muaf olacaktır.

Değerlendirme işlemi kılavuzun 2.10. maddesinde belirtildiği şekilde yapılacaktır. Görme engelli öğrencilere muaf olduğu sorular çıkarılarak ayrı soru kitapçığı basılacaktır. Görmeyen öğrenciler okutman ve yazman eşliğinde tek kişilik salonda sınava alınacak ve sınav süresine 30 dakika ek süre verilecektir.

SBS’ de görmeyen öğrenciler yabancı dil sorularından muaf olmayacaktır. Bu öğrencilere okutman olarak yabancı dil bilen öğretmen görevlendirilecektir.

Az gören öğrenciler için soru kitapçığı ve cevap kâğıtları büyük punto olarak hazırlanacak, tek kişilik salonlara yerleştirilecektir. Az gören öğrencilerde soru muafiyeti olmayacak, başarı puanı tüm sorular üzerinden hesaplanacaktır.

Üst bedenlerini kullanamayan ya da kullanmakta zorluk çeken öğrenciler başvuru sırasında belirtilmesi şartıyla tercihine göre cevap kâğıtlarını işaretlemede salon görevlilerinden 1(bir) öğretmen yazman olarak yardımcı olacaktır ya da sınav süresine 30 dakika ek süre verilecektir.

Alt bedenini kullanamayan öğrenciler salonlara yerleştirilmelerinde yardımcı olması için personel görevlendirilecektir. Başvuru sırasında belirtilmesi durumunda öğrencinin ihtiyacına göre ek oturma düzeni ya da salon düzeni yapılacaktır.

Üst ve alt bedeninin her ikisini birden kullanamayan ortopedik özürlü öğrenciler tercihine göre cevap kâğıtlarını işaretlemede salon görevlilerinden 1(bir) öğretmen yazman olarak yardımcı olacaktır ya da sınav süresine 30 dakika ek süre verilecektir. Ayrıca; özür durumuna göre ek oturma düzeni ya da salon düzeni yapılabilecektir.

İşitme özürlü öğrencilere salonda yardımcı olması için ilin şartlarına uygun “işaret dili öğretmeni,” “işaret dili bilen öğretmen” veya “işaret dili tercümanı” il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından görevlendirilecektir. İşitme özürlü öğrenciler, ilin salon durumuna göre 1 kişilik, 3 kişilik veya 5 kişilik guruplar hâlinde yerleştirilecektir. İşitme özürlü öğrenciler başvuruda belirtmeleri durumunda sınav süresine 30 dakika ek süre verilecektir.

İşitme özürlü öğrenciler yabancı dil derslerinden öğretim süreci boyunca muaf ise sınavda da bu sorulardan muaf olacaktır. Seçmeli olarak yapancı dil okuyorlarsa yine sınavda muaf olacaktır. Kısmen muaf ise bu sınavda yapancı dil sorularını yanıtlayacaktır. Yapancı dil dersinden muaf olan öğrenciler durumlarını belgelendirerek dilekçeyle beraber Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Ölçme Değerlendirme ve Açık Öğretim Kurumları Daire Başkanlığı- 06500 Teknikokullar/ ANKARA adresine APS veya dengi hızlı posta hizmeti ile gönderilecektir. 

Ruhsal ve duygusal özürlü öğrenciler (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile özel öğrenme güçlüğü) tek kişilik salonda sınava alınacaktır. Okuma yitimi (disleksi) veya yazma yitimi (disgrafi) olan öğrencilere salon görevlisi olan 2(iki) öğretmen yazman veya okutman olarak yardımcı olacaktır.

Süreğen hastalığı olan öğrenciler tek kişilik salonlarda sınava alınacaktır. Yatağa bağımlılığı olan ya da sağlık kurumunu terk etmeleri sakıncalı olan öğrenciler durumunu sağlık kurulu raporu ile belgelendirdikleri takdirde tedavi gördükleri merkezde sınava alınacaktır.

Şeker, astım, tansiyon ve epilepsi gibi hastalıklardan dolayı sürekli ilaç kullanan öğrenciler diğer öğrencilerle birlikte salonlara yerleştirilecektir.

Özürlü öğrencinin velisi ve okul yetkilileri e-okul sisteminden öğrencinin özür durumuyla ilgili bölümü işaretlemeleri gerekmektedir.

SBS sorularının özellikleri ve soru sayıları

 Soruların Özellikleri

·     Okul müfredatını içerir.

·     Öğrencinin öğrenim gördüğü yıla ait olacak ve geçmiş yılları kapsamaz.

·     Kazanımlar esas alınarak öğrencinin, yorumlama, analiz etme, eleştirel düşünme, sonuçları tahmin etme, problem çözme yeterliliklerini ölçen nitelikte olacaktır.

·     Aralık ayında ilk dört aylık müfredatı kapsayan pilot bir SBS yapılarak soru tipleri test edilecektir.

·     Yabancı Dil Soruları:

      o    Temel bilgileri ve okuduğunu anlamayı ölçen sorulardan oluşur. Bu nedenle özel okullara ek kazanım sağlamayacaktır.

      o    Seçmeli yabancı dil dersinden soru yer almayacaktır.

·     Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Soruları:

      o    Sosyal bilgiler testinin içinde yer alır.

      o    Bu dersten muaf olan öğrencilere Sosyal Bilgiler soruları sorulacaktır.

·     İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük

      o    Sosyal Bilgiler testinin içinde yer alacaktır.

 Soru Sayıları 

Sınıf Puanı Hesaplayıcı

64 soruda yeni SBS sistemi ile ilgili tüm ayrıntılar 

Slayt Gösterimi Olarak İzleyin (Orta Öğretim Geçiş Sistemi)